ISANG BUWAN AKONG WALANG MALAY SA OSPITAL — PERO NARIRINIG KO ANG LAHAT. ANG MGA SALITANG AKALA NILANG HINDI KO MARIRINIG, ANG PAGTATRAIDOR NG ASAWA KO AT NG PINAKAMATIBAY KONG KAIBIGAN… AT ANG ARAL NA NAGBAGO SA BUHAY KO HABANG NAKAHIGA AKO NA PARANG PATAY.

Ako si Luna, 32 anyos.

Isang ordinaryong babae, may asawa, trabaho, at mga pangarap.

Hanggang sa isang gabi, habang pauwi ako mula sa opisina, nabangga ng truck ang sinasakyan kong taxi.

Pagmulat ko — hindi ko maigalaw ang katawan ko.

Naririnig ko ang mga tunog, ang mga tao, pero wala akong lakas para magsalita o idilat ang mata ko.

Ang sabi ng mga doktor: coma.

Pero ang hindi nila alam — gising ang isip ko.

ANG BUHAY SA KATAHIMIKAN

Ang mga unang araw ay puro tunog lang ng makina.

Beep. Beep. Beep.

Tapos maririnig ko ang mga paanas ng mga nurse, ang mga yabag ng mga doktor, at ang tinig ng mga bumibisita sa akin.

Una kong narinig ang tinig ni Rico, ang asawa ko.

“Dok, may pag-asa pa ba siya?”

“Nasa critical stage pa rin. Pero kung tatagal pa ito ng isa o dalawang linggo, baka mawalan na ng chance.”

Narinig ko ang mga salitang iyon, pero wala akong magawa.

Gusto kong sumigaw — nandito pa ako!

Pero nanatiling sarado ang bibig ko.

Lumipas ang mga araw, bihira nang bumisita si Rico.

Hanggang sa isang gabi, dumating siya.

Hindi mag-isa.

ANG MGA SALITANG HINDI KO MAKALIMUTAN

Narinig ko ang tunog ng pinto, tapos ang boses niya.

“Maya, halika dito. Wala kang dapat ikatakot, walang ibang tao.”

Maya.

Ang pangalan ng matalik kong kaibigan.

Ang babaeng kasama ko mula kolehiyo hanggang sa kasal ko mismo.

Ang babaeng pinagkakatiwalaan ko ng lahat — pati ng sekreto ng puso ko.

“Rico… baka magising siya.”

“Hindi ‘yan gigising. One month na ‘yan d’yan. Huwag kang matakot.”

Tahimik akong umiiyak sa loob ng katahimikan.

Walang makakita, walang makadinig.

Pero bawat salita nila, tumutusok sa kaluluwa ko.

“Sabi ko na nga ba, simula pa lang, ikaw ang mahal ko, Maya.”

“Pero asawa mo ako, Rico!”

“Asawa lang sa papel. Ikaw ang gusto ko.”

Narinig ko ang halik.

Ang tunog ng mga paa nila papalapit sa kama ko.

At doon, ramdam ko ang init ng kamay ni Maya habang hinahaplos ang buhok ko.

“Pasensiya ka na, Luna. Pero minsan, kailangan kong unahin ang sarili ko.”

Gusto kong sumigaw.

Gusto kong bumangon at sabunutan siya.

Part 2

Dumating ang ikalawang buwan ng aking pagka-comatose. Habang patuloy ang pagtunog ng mga makina sa paligid ko, unti-unting nagbago ang sistema sa loob ng aking silid. Naging madalas na ang pagbisita ni Rico, ngunit hindi na para bantayan ako, kundi para pag-usapan ang mga ari-arian namin.

Isang hapon, habang nakatayo si Rico at si Maya sa tabi ng aking higaan, narinig ko ang pag-uusap nila tungkol sa aming mga naimpok at sa bahay na pinaghirapan ko.

“Rico, paano kung magising siya bigla? Pwede niya tayong idemanda,” nag-aalalang sabi ni Maya habang umiinom ng kape mula sa paper cup.

“Huwag kang mag-alala, Maya. Kinausap ko na ang abogado. Ayon sa mga duktor, kung lumampas pa ng dalawang buwan ang ganitong kondisyon, maaari kaming humingi ng deklarasyon ng vegetative state o kaya ay legal permission para i-pull ang life support dahil sa gastusin. Kapag nangyari iyon, sa akin mapupunta ang lahat ng ari-arian—ang condo, ang savings, pati ang insurance policy niya,” sagot ni Rico nang walang anumang emosyon sa boses.

Parang binagsakan ng langit at lupa ang aking kamalayan. Ang lalaking pinakasalan ko, ang taong pinaglaanan ko ng anim na taon ng aking buhay, at ang kaibigan kong tinuring kong kapatid—sila pala ang naghihintay ng aking kamatayan para lang sa pera. Lahat ng pagod ko sa trabaho, ang mga overtime, ang pagtitipid ko para sa kinabukasan namin, ay gustong angkinin ng dalawang taong ito na walang ginawa kundi ang magpakasarap sa likod ko.

Gusto kong lumaban. Gusto kong piliting idilat ang aking mga mata, kahit anong sakit ang maramdaman ko. Nagsimula akong magpokus nang husto sa aking mga daliri sa paa. Sinubukan kong igalaw ang aking hinlalaki sa paa nang paulit-ulit, kahit walang lumalabas na reaksiyon sa labas. Ibinuhos ko ang lahat ng natitirang lakas ng aking isip sa paggalaw na iyon.

Habang nag-uusap sila tungkol sa pagbebenta ng aming sasakyan, naramdaman ko ang biglang pag-init ng aking mga mata. Isang patak ng luha ang pumatak mula sa aking kaliwang mata pababa sa aking pisngi.

Natahimik si Rico at Maya.

“Rico… tumingin ka,” nanginginig na sabi ni Maya. “Umiiyak ba siya?”

Lumapit si Rico nang may halong kaba at pagtataka. “Imposible. Reflex lang ‘yan ng katawan. Sinasabi ko sa’yo, patay na ang isip niya, ang katawan na lang ang binubuhay ng makina.”

Pero hindi ako tumigil sa pagpilit na igalaw ang aking mga daliri. Kahit walang salitang lumabas sa bibig ko, sa loob-loob ko ay isinisigaw ko: Hinding-hindi ko ibibigay sa inyo ang buhay ko.

Kinabukasan, may dumating na bagong doktor sa silid. Si Dr. Mendoza, isang kilalang neurologist na pinagawa ng pangalawang opinyon ng aking ina at kapatid na galing sa probinsya. Si Mama at ang kapatid kong si Bea ang nagpilit na ilipat ako ng ospital o kaya ay magpasuri sa ibang espesyalista dahil hindi sila naniniwalang wala nang pag-asa ang kalagayan ko.

Nang marinig ko ang boses ni Mama na humahagulgol habang hinahawakan ang aking kamay, doon ko naramdaman ang totoong lakas.

“Anak… gumising ka na. Huwag mo kaming iwan dito ng kapatid mo. Nandito lang kami para sa’yo,” bulong ni Mama.

Habang hinahaplos ni Mama ang aking kamay, pilit kong ibinuhos ang buong determinasyon ko. At sa pagkakataong iyon, hindi lang luha ang lumabas—nagalaw ko ang aking daliri sa kamay, at mahigpit kong hinawakan ang daliri ni Mama!

Nanlaki ang mga mata ni Dr. Mendoza na nag-aabang sa tabi. “Tingnan ninyo! May malay siya! Naririnig niya tayo!” sigaw ng duktor.

Agad na lumapit ang mga nurse, at sa sandaling iyon, nagsimula ang laban ko pabalik sa mundo ng mga buhay.