Kilala ako sa buong industriya bilang isang walang awang pinuno. “Iron CEO” ang tawag ng marami sa akin dito sa Maynila dahil sa pagiging perfectionist ko. Galit ako sa palpak, galit ako sa mahina. Pero sa likod ng mamahaling suit at tagumpay ko, may isang madilim na sikretong lumalamon sa pagkatao ko gabi-gabi.

Noong bata pa kami ng bunsong kapatid ko, habang naglalaro kami sa lumang bakuran namin, aksidente ko siyang natamaan gamit ang isang tirador. Tepat sa mata.

Dahil sa matinding takot sa galit ng tatay ko at sa nagawa ko, tumakbo ako. Lumayas ako at hindi na muling bumalik. Balita ko, tuluyang nabulag ang kapatid ko at naghirap ang pamilya namin matapos kong mang-iwan. Mayaman na ako ngayon, pero ang konsensya ko, nananatiling nakakulong sa nakaraan.

Isang araw, nagpa-interview ako para sa bakanteng posisyon ng Customer Service Representative sa kumpanya ko. Ako mismo ang sumasala sa mga finalist para masigurong walang palpak na makakapasok.

Pumasok ang huling aplikante. Isang babaeng nakasuot ng dark glasses at may dalang tungkod. Si Clara.

“Good morning po, Sir,” bati niya habang dahan-dahang umuupo.

Tiningnan ko ang resume niya. “Clara Santos? Teka, bulag ka ba?”

“Opo, Sir. Pero kaya ko pong mag-type at sumagot ng tawag gamit ang special software—”

“Stop,” putol ko sa sinasabi niya. “Mabilis ang takbo ng kumpanyang ito. Paano ka makakasabay kung hindi ka nakakakita? Hindi ako tumatanggap ng may kapansanan dito! Dagdag trabaho lang kayo sa ibang empleyado ko. Umalis ka na.”

Kinuha ko ang resume ni Clara at diretsong itinatapon sa basurahan sa harap niya.

“Umalis ka na. Huwag mo nang sayangin ang oras ko,” malamig kong dagdag.

Yumuko siya, pilit na pinipigilan ang pag-iyak. Sanay na yata siya sa ganitong uri ng pagtataboy.

“S-Sorry po, Sir. Aalis na po ako,” bulong niya.

Tumayo siya para lumakad palabas. Pero sa paggalaw niya, nahawi ang kanyang buhok. Doon sumilip ang isang pilak na kwintas na may palawit na hugis kalahating buwan at bituin.

Natigilan ako. Nanlaki ang mga mata ko at parang huminto ang tibok ng puso ko.

Ang kwintas na iyon… iyon ang regalo ko sa kapatid ko bago mangyari ang trahedya. Ang kalahating buwan ay nasa kanya, at ang bituin ay nasa akin pa rin, nakatago sa drawer ng opisina ko.

“S-Sandali!” sigaw ko.

Napahinto siya sa may pinto. “P-Po?”

Lumapit ako sa kanya, nanginginig ang buong katawan. “Saan… saan mo nakuha ang kwintas na yan?”

Hinawakan niya ang palawit. “Ito po? Bigay po ito ng Kuya ko bago siya umalis… bago mangyari ang aksidente sa mata ko. Sabi niya, babalikan niya ako.”

BAHAGI 2

Parang gumuho ang buong tatlumpu’t limang palapag ng gusali sa ibabaw ng ulo ko. Ang malamig at marangyang opisina na dati’y simbolo ng aking kapangyarihan at tagumpay ay biglang naging isang masikip na selda kung saan hinahatulan ang aking buong pagkatao. Hindi ako makagalaw. Ang bawat tibok ng puso ko ay parang hampas ng martilyo sa aking dibdib. Ang hanging pumapasok sa baga ko ay tila may halong bubog—bawat hininga, may kasamang matinding kirot ng pagsisisi.

Nakatayo si Clara sa may pinto, hawak ang puting tungkod sa kanang kamay habang ang kaliwang kamay niya ay dahan-dahang humahaplos sa pilak na palawit ng buwan. Ang mukha niya ay walang bahid ng galit, kundi bakas lamang ng malalim na pangungulila at pagod mula sa paulit-ulit na pagtanggi ng mundo sa tulad niyang may kapansanan.

“Sabi niya… babalikan ka niya?” halos paos kong tanong. Ang tinig ko na kanina lamang ay dumadagundong sa awtoridad at kayabangan ay naging isang mahinang kaluskos, nanginginig at basag.

Tumango si Clara nang marahan. “Opo, Sir. Sabi po ni Kuya Mateo noon, maglalaro lang daw kami. Aksidente ang lahat. Alam ko pong natakot lang siya kaya siya tumakbo. Labindalawang taon na po ang lumipas, pero araw-araw ko pa ring hinihintay na kumatok siya sa pinto namin at sabihing, ‘Clara, andito na si Kuya.'”

Napahawak ako sa gilid ng aking mahogany desk dahil nanghina ang aking mga tuhod. Mateo. Matagal ko nang ibinaon ang pangalang iyon sa limot. Pinalitan ko ito ng banyagang pangalan sa mundo ng negosyo, nagsuot ng maskara ng pagiging walang awa, at pilit na pinaniwala ang sarili ko na ang tagumpay ay nasusukat sa laki ng kita at kawalan ng kahinaan. Ngunit sa harap ng babaeng ito—ng sarili kong kapatid—ang maskarang iyon ay natunaw na parang hamog sa tapat ng nagbabagang apoy.

Dahan-dahan akong lumapit sa basurahan sa tabi ng aking mesa. Nanginginig ang aking mga daliri nang yumuko ako. Doon, sa ilalim ng mga itinapong scratch paper, kinuha ko ang gusot-gusot na resume na kakasabi ko lang na walang kwenta. Pinagpag ko iyon gamit ang aking mamahaling coat, ngunit ramdam ko ang dumi ng sarili kong kaluluwa.

“Clara…” tawag ko, pilit na pinipigilan ang hikbing pumupuno sa aking lalamunan. “Si… si Tatay? Kumusta ang pamilya mo?”

Bahagyang nagulat si Clara sa biglaang paglambot ng tono ko. Sanay siya sa mga boss na pinalalayas siya agad, ngunit bakit tila nag-iiba ang ihip ng hangin?

“Wala na po si Tatay, Sir,” mahinang sagot ni Clara, at ang bawat salita niya ay parang latigo na humahagupit sa aking budhi. “Limang taon matapos umalis si Kuya, nagkasakit po si Tatay sa baga dahil sa labis na pagtatrabaho sa pier para lang maipagamot ang mga mata ko. Araw-gabi siyang nagkakarga ng semento, naghahanap kay Kuya sa mga lansangan ng Maynila. Bago siya pumanaw, ang huling habilin niya sa akin ay huwag magalit sa kapatid ko. Huwag ko raw sisisihin si Kuya Mateo, dahil bata pa raw ito at natakot lang.”

Tumulo ang luha ko nang hindi ko namamalayan. Ang init nito sa aking pisngi ay tila patunay ng aking walang kapatawarang kasalanan. Si Tatay… pumanaw nang nag-iisip sa akin, pumanaw nang nagpapakahirap dahil sa pinsalang ako ang may gawa. At ako? Narito ako sa aking air-conditioned office, umiinom ng mamahaling kape, nagmamay-ari ng mga kotse at condominium, habang ang pamilyang iniwan ko ay unti-unting nilamon ng kahirapan at kamatayan.

“At ikaw?” tanong ko, halos hindi na mailabas ang boses. “Paano ka… paano ka nabuhay?”

Ngumiti si Clara nang mapait, isang ngiting punong-puno ng pagtitiis. “Mahirap po, Sir. Nang mawala si Tatay, kinupkop ako ng isang tiyahin pero pinalayas din nang maubos ang kakaunting naipon. Pumasok po ako sa vocational school para sa mga bulag. Nag-aral akong magbasa ng Braille gamit ang mga daliri ko, nag-aral akong gumamit ng screen reader sa computer, at natutong mag-type kahit walang nakikita. Nagsikap po ako, Sir. Hindi po totoo na pabigat kami. Nag-aral po ako para patunayan na kaya kong mabuhay nang marangal… at baka sakali, balang araw, kapag nahanap ako ni Kuya, maging proud siya sa akin.”

Napakagat ako sa aking labi hanggang sa malasahan ko ang dugo. Ang sakit na iyon ay walang-wala kumpara sa hiya at pandidiri ko sa sarili ko.

Ilang minuto lamang ang nakalilipas, sinabihan ko siyang dagdag-trabaho lang siya sa ibang empleyado. Sinabi kong walang silbi ang tulad niya sa mabilis na takbo ng kumpanya ko. Ang babaeng buong tapang na lumaban sa dilim ng buhay—isang dilim na ako mismo ang nagdulot—ay itinaboy ko at tinawag na pabigat.

Lumakad ako patungo sa aking executive desk. Binuksan ko ang pinakailalim na drawer na may electronic lock. Doon, sa isang maliit na kahon ng pelus na hindi ko kailanman nagawang itapon, nakatago ang kapilas ng kwintas.

Kinuha ko ang kadena. Sa dulo nito, nagniningning ang pilak na hugis bituin. Labindalawang taon ko itong tinititigan tuwing hatinggabi kapag hindi ako makatulog, tuwing sinusumpa ako ng sarili kong konsensya.

Bumalik ako sa harap ni Clara. Ang distansya sa pagitan namin ay iilang hakbang lamang, ngunit pakiramdam ko ay isang bangin ng kasalanan ang naghihiwalay sa aming dalawa.

“Clara,” tawag ko, nanginginig ang buong katawan. “Isuot mo ba palagi ang kwintas na ‘yan?”

“Opo,” sagot niya habang bahagyang nakakunot ang noo, nagtataka kung bakit napakatagal ng interview at kung bakit tila may lamat ang tinig ng mayabang na CEO. “Ito lang po ang tanging alaala ko na may nagmahal sa akin bago naging madilim ang lahat. Sabi po ni Kuya noon, siya raw ang bituin na gagabay sa buwan. Kaya kahit galit ako minsan sa pag-iwan niya, mas nangingibabaw pa rin ang pag-asa na buhay pa siya.”

Inabot ko ang aking kamay. Dahan-dahan kong inilapit ang aking palad sa kanyang kamay na nakahawak sa kanyang palawit. Nang maglapat ang balat namin, naramdaman ko ang mga kalyo sa kanyang mga daliri—mga kalyo ng isang taong nagsumikap magbasa sa dilim, magtrabaho, at lumaban sa buhay nang walang katuwang.

Inilagay ko sa kanyang bukas na palad ang malamig na pilak na bituin.

Nang maramdaman ng mga daliri ni Clara ang hugis ng pendant—ang limang kanto ng bituin, ang ukit sa likod na may titik na ‘M & C’—biglang nanigas ang kanyang buong katawan. Napabitiw siya sa kanyang tungkod, at lumikha ito ng malakas na tunog sa makintab na sahig ng opisina.

“I-Ito…” bulong ni Clara, habang kinakapa ang pendant. Ang kanyang mga labi ay nagsimulang manginig. “H-Hindi maaari… Saan mo nakuha ito? Bakit nasa iyo ang bituin ni Kuya?”

Hindi na napigilan ng matigas na “Iron CEO” ang pagbagsak ng kanyang pader. Lumuhod ako sa harapan niya. Sa malamig na sahig ng sarili kong opisina, sa harap ng babaeng itinuring kong walang kwenta kanina, ibinaba ko ang aking ulo hanggang sa sumayad ito sa kanyang mga sapatos.

“Patawarin mo ako, Clara…” paghagulgol ko, at ang bawat salita ay sumabog mula sa kaibuturan ng aking durog na puso. “Patawarin mo si Kuya… Patawarin mo ako.”

Nanatiling nakatayo si Clara, tulala, habang ang kadiliman sa kanyang paningin ay napuno ng alingawngaw ng isang boses na matagal na niyang hinahanap—ang boses ng kanyang Kuya, na siya ring boses ng taong kalalait lang sa kanyang pagkatao.