Part 2
Tumawa ang Mayor—isang malakas at makahulugang halakhak na umalingawngaw sa buong kabahayan ng pamilya Reyes. Napatingin ang lahat ng kamag-anak, mula sa mga tiyuhin at tiyahin sa sala hanggang sa mga kasambahay sa likod-bahay.
“Magsasaka?” ulit ni Mayor Eduardo Valderama habang umiiling at nakangiti nang may paghanga kay Carding. “Hindi niyo ba alam? Si Don Ricardo ‘Carding’ Reyes ang nagmamay-ari ng halos walumpung porsyento ng mga sakahan at palaisdaan dito sa buong distrito natin! Siya ang Chairman at pangunahing may-ari ng Reyes-Agri Corp, ang pinakamalaking supplier ng bigas, mais, at iba pang produktong agrikultural sa buong rehiyon!”
Parang binuhusan ng malamig na tubig sina Ricky, Sheila, at Ben. Nabitawan ni Sheila ang hawak niyang calling card na kanina lang ay ipinagmamalaki niya. Nanlaki ang mga mata ni Ricky, at halos mabilaukan naman si Ben sa kinakain niyang lechon.
“A-ano pong ibig niyong sabihin, Mayor?” nauutal na tanong ni Ben. “Eh… naka-kuliglig lang po siya kanina. Puno ng putik ang bota niya. Walang sariling kotse ang Kuya namin!”
Lalong lumakas ang tawa ng Mayor, sabay tingin nang may pang-uuyam sa tatlong magkakapatid na nakaporma ng mamahaling damit.
“Mga iho at iha, ang taong tunay na mayaman at marangal, hindi kailangang ipagsigawan kung ano ang meron siya,” paliwanag ng Mayor habang tinatapik ang balikat ni Carding. “Si Ninong Carding, mas pinipili niyang magsuot ng bota at sumakay ng kuliglig dahil gusto niyang personal na bumaba sa bukid at makisalamuha sa mga magsasaka niya. Pero kung sasakyan lang ang pag-uusapan, nasa farm house niya sa kabilang bayan ang tatlong mamahaling sports utility vehicles at dalawang luxury vans na ginagamit niya kapag may board meetings sa Maynila. At saka… hindi ba kayo nagtataka kung kanino galing ang mga ‘scholarship’ ninyo noong kolehiyo?”
Natigilan ang tatlo. Nagkatinginan sila, tila biglang nagbalik-tanaw sa nakaraan.
“A-anong scholarship, Mayor?” nanginginig na tanong ni Sheila. “Sa gobyerno po kami nakakuha ng scholarship! Sa munisipyo!”
Umiling si Mayor Valderama at tumingin kay Aling Nena, ang nanay ng magkakapatid na kanina pa tahimik na nakamasid sa gilid ng lababo, may luha sa mga mata pero may ngiti ng tagumpay sa mga labi.
“Sabihin mo na sa kanila, Kumare,” mahinahong sabi ng Mayor. “Matagal mo nang itinago ang sakripisyo ng panganay mo.”
Huminga nang malalim si Aling Nena. Pinunasan niya ang kanyang mga kamay sa kanyang apron at humarap sa tatlo niyang bunsong anak. Mabigat ang kanyang loob, ngunit alam niyang panahon na para malaman ng mga ito ang katotohanan.
“Walang scholarship na ibinigay ang munisipyo noon, mga anak,” panimula ni Aling Nena, basag ang boses. “Nang mamatay ang Tatay ninyo, baon tayo sa utang. Hindi ko kayang pag-aralin kayong tatlo sa mga mamahaling unibersidad sa Maynila. Gusto na sanang pumasok sa kolehiyo ng Kuya Carding ninyo noon—isa siya sa pinakamatalinong estudyante sa batch nila, valedictorian siya, alam ninyo ‘yan. Pero isinakripisyo niya ang pangarap niya.”
Napasinghap ang mga kamag-anak na nakikinig. Sina Ricky, Sheila, at Ben ay hindi makagalaw sa kinatatayuan nila.
“Nagtrabaho siya bilang kargador sa palengke sa umaga, at nagtatanim sa maliit nating bukid sa hapon,” patuloy ni Aling Nena habang tumutulo na ang luha. “Nang makaipon siya, unti-unti niyang binili ang mga nakasanglang lupa dito sa probinsya. At lahat ng kinikita niya noon, ipinapadala niya sa akin para ibayad sa tuition fees ninyo, sa baon ninyo, sa renta ng condo ninyo sa Maynila. Pinakiusapan niya ang dating Mayor—ang ama ni Mayor Eduardo—na palabasing ‘government scholars’ kayo para hindi kayo maawa sa sarili ninyo, at para hindi ninyo maramdamang may utang na loob kayo sa kanya!”
Parang sinaksak nang paulit-ulit ang dibdib ni Sheila. Naalala niya ang mga gabing umiiyak siya sa Maynila dahil kulang ang pambili niya ng mga librong medikal, at kinabukasan ay biglang may darating na pera mula sa “scholarship foundation.”
“At hindi lang ‘yan,” dagdag pa ni Mayor Valderama, na ngayon ay seryoso na ang mukha at nakatitig nang matalim kay Ricky. “Engineer Ricky Reyes, tama ba? Ikaw ang Project Manager ng Apex Builders, ang kumpanyang nag-apply para sa multi-million peso infrastructure project ng munisipyo para sa mga farm-to-market roads dito sa distrito natin, hindi ba?”
Biglang namutla si Ricky. “O-opo, Mayor! Kami po ang nag-submit ng bidding documents noong nakaraang linggo! Malaki pong proyekto ‘yun para sa kumpanya namin—”
“Alam mo ba kung sino ang pangunahing investor at nagpopondo sa proyektong iyon?” putol ng Mayor. “Ang Reyes-Agri Corp. At bago ako pumunta rito, tinanong ako ni Ninong Carding kung anong kumpanya ang may pinakamagandang proposal. Gusto niyang irekomenda ang Apex Builders dahil alam niyang doon ka nagtatrabaho. Gusto niyang tulungan kang ma-promote bilang Vice President ng kumpanya ninyo!”
Halos matumba si Ricky sa narinig. Tumingin siya kay Carding na nakayuko lang, nagpupunas pa rin ng basang kamay gamit ang isang lumang tuwalya.
“K-Kuya…” bulong ni Ricky, nanginginig ang labi.
“Pero mukhang nagkamali ako ng pagkakakilala sa inyo,” malamig na sabi ni Mayor Valderama. “Kanina, pagbaba ko pa lang ng sasakyan, narinig ko na ang malakas ninyong pagtawa at pangmamaliit sa kanya. Narinig ko kung paano ninyo siya tinawag na ‘amoy-lupa’ at ‘walang asenso.’ Kung ang sarili ninyong kapatid na nagpakahirap para marating ninyo ang kinatatayuan ninyo ngayon ay nagagawa ninyong yurakan at ikahiya, paano pa kaya ang mga ordinaryong manggagawa at magsasaka sa bayan ko?”
Bumaling ang Mayor kay Carding at yumuko nang bahagya. “Ninong, pasensya na kung nanghimasok ako sa usaping pampamilya. Pero bilang Mayor, hindi ko maaaring ibigay ang proyekto ng bayan sa isang taong walang respeto at walang utang na loob. Kakanselahin ko ang pagkakasali ng Apex Builders sa bidding.”
“Huwag po, Mayor! Nagmamakaawa ako!” sigaw ni Ricky, halos lumuhod na sa harap ng alkalde. “Kailangan ko po ang proyektong ‘yun! Nakasalalay po doon ang posisyon ko!”
“Hindi sa akin ka dapat lumuhod, Engineer,” matigas na sagot ng Mayor bago tuluyang lumabas ng kusina kasama ang kanyang mga bodyguards, iniwan ang buong pamilya sa nakabibinging katahimikan.