BAHAGI 2: ANG BABAENG NAGISING
Marian’s P.O.V.
Hindi ako gumalaw sa kinatatayuan ko kahit ilang minuto nang nakaalis si Sir Ian.
Paulit-ulit na umaalingawngaw sa isip ko ang sinabi niya sa telepono.
Nagising na siya.
Sino?
Bakit ganoon na lang ang pag-aalala niya?
At bakit, sa kabila ng lamig ng pakikitungo niya sa akin, nasaktan pa rin ako nang makita kong may ibang babaeng mahalaga sa kanya?
Napahawak ako sa dibdib ko.
Dapat sanay na ako.
Ako ang nang-iwan.
Ako ang nagkamali.
Ako ang pumili ng pera noong araw na kailangan kong iligtas si Lola.
Pero kahit ilang taon na ang lumipas, masakit pa rin palang makita na may puwang na sa buhay niya ang iba.
— Marian?
Napalingon ako nang marinig ko ang boses ng Madam.
Mabilis kong pinahid ang luha ko.
— Opo, Ma’am?
— Ayos ka lang ba? Parang namumutla ka.
Pilitan akong ngumiti.
— Medyo pagod lang po siguro.
Lumapit siya at hinawakan ang braso ko.
— Hija, huwag kang matakot sa anak ko. Mukha lang siyang masungit, pero mabuti ang puso niyon.
Hindi ako nakasagot.
Kung alam lang niya.
Kung alam lang niya kung gaano kasakit ang sugat na iniwan namin sa isa’t isa.
Kinagabihan, inihatid ako ng driver sa bahay ni Ian.
Hindi kalayuan iyon sa bahay ng mga magulang niya, ngunit mas tahimik ang lugar.
Malaki ang bahay, modernong-moderno, pero malamig ang dating.
Parang walang tumatawa rito.
Parang walang tunay na naninirahan.
Bumungad sa akin ang isang matandang caretaker.
— Ikaw siguro si Marian. Ako si Mang Temyo. Minsan lang ako rito sa umaga. Ikaw na ang bahala sa loob ng bahay.
— Opo.
— Nasa ospital pa si Doc Ian. Baka gabihin.
Tumango ako.
Nasa ospital.
Dahil sa babaeng nagising.
Habang inaayos ko ang maliit na silid na para sa akin, hindi ko mapigilang mag-isip.
Sino siya?
Dating nobya ba?
Pasyente?
Asawa?
Napatigil ako sa huling salitang pumasok sa isip ko.
Asawa?
Hindi. Imposible.
Kung may asawa siya, sana sinabi ng Madam.
Pero bakit parang may tinatago ang lahat?
Kinabukasan, maaga akong gumising.
Naglinis ako ng sala, kusina, at dining area. Naghanda rin ako ng almusal kahit hindi ko alam kung uuwi ba siya.
Bandang alas-siyete, bumukas ang pinto.
Pumasok si Ian.
Pagod ang mukha niya.
Magulo ang buhok.
May hawak siyang medical coat at tila hindi natulog buong gabi.
— Good morning po, Sir Ian.
Hindi siya sumagot.
Dumiretso siya sa kusina at kumuha ng tubig.
Tiningnan niya ang mesa.
— Ikaw ang nagluto?
— Opo.
— Hindi ako kumakain ng almusal.
Napayuko ako.
— Opo. Itatabi ko na lang po.
Akma ko nang kukunin ang plato nang bigla niyang hinawakan ang kamay ko.
— Huwag.
Napatigil ako.
Umupo siya at tahimik na kumain.
Pinanood ko siya mula sa gilid.
Tahimik.
Mabigat.
Ibang-iba sa Ian na kilala ko noon.
Noon, siya ang lalaking marunong magpatawa kahit umiiyak ako.
Siya ang bumibili ng murang tinapay sa kanto at sasabihing, “Ito muna ang date natin. Kapag yumaman ako, buffet araw-araw.”
Ngayon, nasa harapan ko siya.
May malaking bahay.
May magandang trabaho.
May lahat ng bagay na pinangarap namin noon.
Maliban sa akin.
Pagkatapos niyang kumain, tumayo siya.
— Mamaya, sasama ka sa akin.
— Saan po?
— Sa ospital.
Nanlaki ang mga mata ko.
— Ako po?
— Kasambahay kita, hindi ba? Kailangan ko ng magdadala ng gamit.
Gusto kong tumanggi, pero wala akong karapatan.
— Opo.
Pagdating namin sa ospital, ramdam kong nanginginig ang tuhod ko.
Dinala niya ako sa isang pribadong silid.
Bago pumasok, tiningnan niya ako.
— Huwag kang magsasalita hangga’t hindi kita tinatanong.
Tumango ako.
Binuksan niya ang pinto.
Sa loob, may babaeng nakahiga sa kama.
Maputla, payat, ngunit maganda pa rin.
At nang bumaling siya sa amin…
Nanlamig ako.
Kilala ko siya.
Siya si Celina.
Ang babaeng nag-alok sa akin ng pera noon.
Ang babaeng nagsabing kung mahal ko si Ian, dapat ko siyang pakawalan dahil mas bagay sila.
Ang babaeng naging dahilan ng pinakamalaking pagkakamali ko.
Ngumiti siya nang makita si Ian.
— Ian…
Lumapit si Ian sa kanya.
— Kumusta ang pakiramdam mo?
— Mabigat pa rin ang ulo ko.
Pagkatapos, napatingin siya sa akin.
Nanlaki ang mga mata niya.
Saglit na nawala ang ngiti niya.
— Marian?
Hindi ako nakasagot.
Si Ian naman ay tumingin sa amin.
— Magkakilala kayo?
Nagpanggap akong hindi marunong magsalita.
Ngunit bago ako makaimik, nauna na si Celina.
— Oo. Siya ang dating… kakilala mo, hindi ba?
Ang lamig ng tono niya.
Parang gusto niyang ipaalala kay Ian ang lahat.
Napakuyom ang kamay ko.
— Siya na ngayon ang kasambahay ko, — malamig na sagot ni Ian.
Napatingin sa akin si Celina.
Unti-unti siyang ngumiti.
Ngiting alam kong may tinatagong lason.
— Talaga? Ang liit pala ng mundo.
Habang inaayos ni Ian ang gamot niya at kinakausap ang nurse, biglang hinawakan ni Celina ang kamay ko.
Mahina niyang sinabi:
— Hindi ka pa rin pala natuto lumayo.
Namutla ako.
— Wala akong balak guluhin kayo.
— Dapat lang. Dahil kung hindi dahil sa’yo, matagal na sanang naging kami ni Ian.
Napatingin ako sa kanya.
— Ikaw ang nagbayad sa akin para makipaghiwalay.
Ngumiti siya.
— At tinanggap mo.
Para akong sinampal.
— Ibinalik ko iyon.
— Pero nahuli ka na. Nasaktan na siya. At iyon ang mahalaga.
Bumalik si Ian kaya agad niyang binitiwan ang kamay ko.
Bigla siyang umarte na parang nanghihina.
— Ian… nahihilo ako.
Lumapit agad si Ian.
— Tatawagin ko ang nurse.
Habang nakatalikod siya, muling ngumiti sa akin si Celina.
Sa sandaling iyon, naunawaan ko.
Hindi pa tapos ang laban.
At sa pagkakataong ito, hindi na ako puwedeng tumakbo.
BAHAGI 3: ANG KATOTOHANANG HINDI NASABI
Ian’s P.O.V.
Akala ko handa na ako nang makita muli si Marian.
Akala ko kaya ko siyang tratuhin na parang wala lang.
Parang isang ordinaryong kasambahay.
Pero nagkamali ako.
Noong nakita ko siyang nakatayo sa loob ng silid ko, hawak ang walis at nangingilid ang luha, bumalik ang lahat.
Ang unang beses namin magkasama sa ulan.
Ang mga pangarap naming bahay na may maliit na hardin.
Ang pangako niyang hindi niya ako iiwan.
At ang araw na iniwan niya ako.
Sa loob ng apat na taon, inakala kong galit lang ang natira sa akin.
Pero bakit nang makita ko siyang umiiyak, ako pa rin ang nasasaktan?
Nang araw na iyon sa ospital, napansin kong may kakaiba sa pagitan nina Marian at Celina.
Si Celina ay dating kaibigan ng pamilya.
Matagal siyang na-coma matapos ang aksidente.
Noong una, naawa ako sa kanya.
Naniwala akong biktima siya.
Naniwala akong may utang na loob ako dahil noong gabing naghiwalay kami ni Marian, si Celina ang kasama ko nang maaksidente ang sasakyan namin.
Ngunit habang pinagmamasdan ko silang dalawa, may bumabagabag sa akin.
Hindi inosente ang tingin ni Celina kay Marian.
At hindi takot lang ang nakikita ko sa mga mata ni Marian.
May galit.
May sakit.
May katotohanang matagal nang nakakulong.
Pag-uwi namin, tahimik si Marian.
Hindi siya nagsalita buong biyahe.
Pagdating sa bahay, dumiretso siya sa kusina.
Narinig ko ang pagbagsak ng takip ng kaldero.
Sinundan ko siya.
— Galit ka?
Napalingon siya.
— Wala po akong karapatang magalit, Sir.
Kinainisan ko ang pagtawag niya sa akin ng “Sir.”
Ako ang nag-utos niyon, pero ako rin ang nasasaktan marinig iyon mula sa kanya.
— Kilala mo si Celina.
Tumigil siya.
— Opo.
— Bakit hindi mo sinabi?
— Hindi n’yo naman po tinanong.
Napapikit ako sa inis.
— Marian.
Napatingin siya sa akin.
Sa unang pagkakataon, nakita ko ulit ang dating Marian.
Matapang.
Diretso kung tumingin.
Kahit umiiyak.
— Siya ang nagbigay sa akin ng pera noon.
Hindi ako nakagalaw.
— Ano?
— Siya ang lumapit sa akin sa ospital. Alam niyang kailangan ko ng pera para sa operasyon ni Lola. Sinabi niyang tutulungan niya ako kung makikipaghiwalay ako sa’yo.
Natawa ako nang mapait.
— Alam ko iyon. Sinabi mo sa akin noon.
— Pero hindi mo alam ang lahat.
Tumulo ang luha niya.
— Sinabi niya rin na kapag hindi ako pumayag, sisiguraduhin niyang mawawalan ka ng scholarship. Gagamitin daw niya ang koneksiyon ng pamilya niya. Sisirain daw niya ang pangalan mo.
Nanlaki ang mga mata ko.
— Bakit hindi mo sinabi?
— Sinubukan ko! Pero ayaw mo akong pakinggan. Nang ibinalik ko ang pera, huli na. Ayaw mo na akong makita.
Hindi ako nakapagsalita.
Parang may bumagsak na mabigat sa dibdib ko.
Sa loob ng apat na taon, pinaniwala ko ang sarili kong pera ang pinili niya.
Pero kung totoo ang sinasabi niya…
Hindi lang ako ang biktima.
Siya rin.
Lumapit ako.
— May ebidensiya ka?
Napailing siya.
— Wala. Sinunog ko lahat. Akala ko kapag nawala ang lahat, mawawala rin ang sakit.
Napamura ako sa sarili ko.
Sa sandaling iyon, biglang tumunog ang phone ko.
Si Celina.
Sinagot ko.
— Ian… puwede ka bang pumunta bukas? Ayokong mag-isa.
Tumingin ako kay Marian.
Nakatayo siya sa harapan ko, luhaan ngunit tahimik.
— May trabaho ako bukas, — sagot ko.
— Pero Ian…
— Magpapadala ako ng nurse.
Pinatay ko ang tawag.
Nagulat si Marian.
— Bakit mo ginawa iyon?
— Dahil kailangan kong malaman ang totoo.
Kinabukasan, pumunta ako sa lumang bahay ng pamilya ni Celina.
Hinahanap ko ang dati niyang driver.
Matagal na itong nagretiro at nakatira na sa isang maliit na bayan.
Nang matagpuan ko siya, una siyang tumanggi magsalita.
Pero nang banggitin ko ang pangalan ni Marian, napayuko siya.
— Sir, matagal ko nang pinagsisisihan ang pananahimik.
Nanlamig ako.
— Ano’ng alam mo?
— Noong araw na iyon, inutusan ako ni Miss Celina na ihatid siya sa ospital. May dala siyang sobre. Paglabas niya, nakangiti siya. Sabi niya, tapos na raw ang problema.
Parang may kumuyom sa puso ko.
— May iba pa?
Nag-alangan siya.
— May recording po yata noon. Ugali ni Miss Celina na mag-record kapag may kausap siyang gusto niyang kontrolin. Baka nasa lumang cellphone niya.
Lumang cellphone.
Bumalik ako sa ospital.
Si Celina ay nakangiti nang makita ako.
— Ian, dumating ka.
Umupo ako sa tabi niya.
— Celina, gusto kong itanong ang isang bagay.
— Ano iyon?
— Bakit mo binayaran si Marian noon?
Nawala ang ngiti niya.
— Ano’ng sinasabi mo?
— Alam ko na.
Saglit siyang natahimik.
Pagkatapos, tumawa siya.
— Alam mo na? Alin? Na mas pinili niya ang pera? Ian, kahit anong dahilan pa ang sabihin niya, iniwan ka pa rin niya.
— Pinagbantaan mo siya.
Nanigas ang mukha niya.
— Wala kang ebidensiya.
Doon ako napangiti nang malamig.
— Hindi pa.
Nang gabi ring iyon, may nangyaring hindi ko inaasahan.
Pag-uwi ko, nakita kong nasa labas si Marian, hawak ang maliit na bag.
— Aalis ka?
Napayuko siya.
— Mas mabuti po siguro.
— Sinabi kong huwag kang aalis.
— Mas lalo lang po gugulo ang buhay n’yo dahil sa akin.
Nainis ako.
Hindi sa kanya.
Kundi sa takot niyang lagi na lang siyang aalis kapag nasasaktan.
Hinila ko ang bag niya.
— Kung aalis ka, ako ang maghahatid sa’yo.
Napatingin siya.
— Saan?
— Sa altar.
Namula ang mukha niya sa gulat.
— Ha?
Napailing ako.
— Ibig kong sabihin… sa lugar na hindi ka na makakatakas. Sa sala. Mag-uusap tayo.
Kahit umiiyak siya, napatawa siya nang bahagya.
At sa unang pagkakataon matapos ang apat na taon…
Nakita ko ulit ang ngiting minahal ko
BAHAGI 4: ANG PAGLALABAS NG LIHIM
Marian’s P.O.V.
Hindi ko alam kung matatawa ako o maiiyak sa sinabi ni Ian.
Sa altar?
Pagkatapos ay babawiin niya at sasabihing sa sala lang?
Kung hindi lang mabigat ang sitwasyon namin, baka binato ko na siya ng unan.
Umupo kami sa sala.
Tahimik ang buong bahay.
Sa labas, mahina ang ulan.
Parang eksena sa teleserye.
Pero hindi ko alam kung ako ba ang bida o ang katulong na laging umiiyak sa gilid.
— Marian, — seryosong sabi niya. — Simula ngayon, wala nang tatakbo.
Napatingin ako sa kanya.
— Hindi ako tumatakbo dahil duwag ako.
— Alam ko.
— Tumatakbo ako dahil ayokong makasakit pa.
Lumambot ang mukha niya.
— Pero nasaktan pa rin tayo.
Hindi ako nakasagot.
Tama siya.
Kahit anong takbo ko, dala ko pa rin ang sakit.
Kinabukasan, sinamahan niya ako sa ospital kung saan naka-confine noon si Lola.
Matagal nang wala si Lola.
Tatlong taon na mula nang pumanaw siya.
Pero doon nagsimula ang lahat.
Humingi kami ng lumang record.
Sa tulong ng kakilala ni Ian, nakita namin ang logbook ng mga bisitang pumasok noong araw na nagbayad si Celina.
Nandoon ang pangalan niya.
Nandoon din ang oras.
Isa itong maliit na patunay.
Pero hindi sapat.
Kailangan namin ng mas matibay.
Sa mga sumunod na araw, kakaiba ang naging buhay ko sa bahay ni Ian.
Ako pa rin ang naglilinis, naglalaba, at nagluluto.
Pero hindi na niya ako tinatrato na parang kaaway.
Minsan, kapag napapasarap ang luto ko, sasabihin niya:
— Pwede na.
Pero nauubos niya ang dalawang plato.
Minsan naman, kapag nagwawalis ako sa sala, bigla siyang magtatanong:
— Kumain ka na?
Kapag sinabi kong hindi pa, bigla siyang magsusungit:
— Ano ka, robot?
Tapos siya mismo ang maglalagay ng kanin sa plato ko.
May mga pagkakataong gusto kong matawa.
Doktor siya sa ospital.
Pero sa bahay, parang pasyenteng hindi alam kung paano magpakita ng feelings.
Isang hapon, dumating si Aling Belen, ang part-time na labandera sa bahay ng parents niya.
— Ay naku! Kayo lang dalawa rito lagi? Delikado ‘yan!
Nabulunan ako sa iniinom kong tubig.
Si Ian naman ay kalmadong nagbasa ng dyaryo.
— Delikado saan?
— Sa puso, Doc! Sa puso!
Namula ako.
— Aling Belen naman…
— Hija, huwag kang mahiya. Kitang-kita sa mata ni Doc na hindi ka niya kayang pagalitan nang tuluyan.
Biglang tumikhim si Ian.
— Aling Belen, may labahin sa likod.
— Ayan! Nag-iiba ng usapan! Guilty!
Tumawa siya nang malakas habang papunta sa laundry area.
Napangiti ako.
Sa gitna ng gulo, may mga sandaling gumagaan ang mundo.
Ngunit hindi nagtagal.
Isang gabi, nakatanggap ako ng mensahe mula sa hindi kilalang numero.
Lumayo ka kay Ian. Kung hindi, sisiguraduhin kong ikaw ang lalabas na masama.
Hindi ko na kailangang hulaan kung sino ang nagpadala.
Ipinakita ko iyon kay Ian.
Nanlamig ang mukha niya.
— Hindi na siya natuto.
Kinabukasan, pumunta kami sa ospital.
Pero wala na si Celina sa silid niya.
Ayon sa nurse, inilabas na siya ng pamilya niya.
Paglabas namin, may lumapit na lalaki kay Ian.
Siya ang dating driver ni Celina.
May inabot siyang maliit na memory card.
— Sir, nakita ko po ito sa lumang kahon ng gamit ni Miss Celina. Hindi ko po alam kung gagana pa, pero baka makatulong.
Dinala namin iyon sa bahay.
Halos hindi ako makahinga habang isinasaksak ni Ian ang memory card sa laptop.
May ilang lumang audio file.
Binuksan niya ang isa.
Una, puro ingay.
Pagkatapos…
Narinig ko ang boses ni Celina.
— Marian, kailangan mong makipaghiwalay kay Ian. Heto ang pera. Gamitin mo sa operasyon ng lola mo.
Sumunod ang boses ko.
Mas bata.
Mas desperada.
— Hindi ko kaya. Mahal ko siya.
— Kung mahal mo siya, aalis ka. Dahil kapag hindi, sisirain ko siya. Mawawala ang scholarship niya. Mawawala ang pangarap niya. At ikaw ang sisisihin niya balang araw.
Napahawak ako sa bibig ko.
Tumulo ang luha ko.
Narinig ko ulit ang sarili kong iyak mula sa nakaraan.
Ang iyak ng babaeng walang mapili kundi ang mas masakit.
Nakatitig si Ian sa screen.
Tahimik.
Pagkatapos, pinatay niya ang audio.
Tumayo siya at lumapit sa akin.
— Marian…
Umiling ako habang umiiyak.
— Hindi ko ginusto…
Hindi niya ako pinatapos.
Niyakap niya ako.
Mahigpit.
Mainit.
Tulad ng yakap na matagal kong hinanap sa loob ng apat na taon.
— Alam ko na.
Sa dalawang salitang iyon, gumuho ang lahat ng bigat sa dibdib ko.
Umiyak ako nang umiyak sa bisig niya.
Hindi niya ako pinatahan.
Hindi niya ako pinagsabihan.
Hinayaan niya lang akong ilabas ang lahat ng sakit.
Kinabukasan, hinarap namin ang pamilya niya.
Naroon ang Madam, ang kanyang asawa, at ang nakatatandang kapatid ni Ian.
Pinatugtog ni Ian ang recording.
Tahimik ang lahat.
Pagkatapos, napaiyak ang Madam.
— Hija… ang dami mong pinagdaanan.
Lumuhod ako sa harap niya.
— Patawarin n’yo po ako. Hindi ko po sinabi agad ang totoo.
Mabilis niya akong pinatayo.
— Hindi ikaw ang dapat humingi ng tawad.
Sa sandaling iyon, pumasok si Celina.
Hindi namin alam kung paano niya nalaman ang pagtitipon.
Galit na galit siya.
— So, pinagtutulungan n’yo ako?
Tumayo si Ian.
— Tapos na, Celina.
— Tapos? Hindi pa! Akin ka dapat, Ian!
— Hindi ako naging iyo.
Napaatras siya.
— Dahil sa kanya?
Tumingin siya sa akin nang puno ng galit.
— Kasambahay lang siya ngayon!
Nanahimik ang lahat.
Pero bago pa ako masaktan, nagsalita ang Madam.
— Kasambahay siya, oo. Pero hindi iyon nakakabawas sa pagkatao niya. Mas may dignidad pa siya kaysa sa’yo.
Nanlaki ang mga mata ni Celina.
Si Ian naman ay humakbang palapit sa akin.
Sa harap ng lahat, hinawakan niya ang kamay ko.
— At siya ang babaeng minahal ko noon.
Tumingin siya sa akin.
— At mahal ko pa rin ngayon.
Parang huminto ang mundo.
Hindi ko alam kung iiyak ba ako o matatawa.
Si Aling Belen na biglang sumilip sa pinto ay napasigaw:
— Ay! May season finale na pala rito!
BAHAGI 5: ANG BAHAY NA MAY HARDIN
Ian’s P.O.V.
Matapos ang araw na iyon, mabilis na nagbago ang lahat.
Hindi madaling burahin ang apat na taong sakit.
Hindi sapat ang isang recording para agad bumalik sa dati.
Pero sapat iyon para magsimula muli.
Si Celina ay kinasuhan ng pamilya namin matapos lumabas ang iba pa niyang pananakot at panlilinlang.
Hindi ko na ginustong gumanti nang marahas.
Hindi dahil hindi ako galit.
Kundi dahil pagod na akong ipagkait sa sarili ko ang kapayapaan.
Si Marian naman…
Nananatili pa rin sa bahay.
Pero ilang beses ko nang sinabing hindi na siya kailangang magtrabaho bilang kasambahay.
At ilang beses din niya akong tinitigan na parang ako ang pinakabobo niyang pasyente.
— Sir Ian, may utang pa po ako sa advance.
— Bayad na iyon.
— Hindi po. Prinsipyo po ito.
— Ako ang amo. Ako ang masusunod.
— Ako ang kasambahay. Ako ang marunong maglinis. Kaya tumahimik kayo at huwag n’yo pong guluhin ang mop ko.
Doon ko napatunayang walang pinagbago si Marian.
Maliit siya, pero kapag may hawak na mop, parang may hawak na espada.
Isang umaga, nagising ako sa ingay sa kusina.
Paglabas ko, nakita ko siyang nakikipagtalo kay Aling Belen.
— Hija, lagyan mo pa ng sili. Masarap kapag maanghang.
— Hindi po kumakain ng masyadong maanghang si Sir Ian.
— Ay, kabisado?
Namula si Marian.
— Bilang kasambahay po.
— Bilang future misis, kamo.
Nabulunan ako sa kape.
Napalingon silang dalawa sa akin.
Si Aling Belen ay ngumisi.
— Good morning, Doc. Ready na po ang almusal n’yo at ang love life n’yo.
— Aling Belen.
— Opo, aalis na po ako bago pa ako matanggal.
Pero hindi siya umalis.
Umupo pa siya at kumain.
Ganoon naging mas magaan ang bahay.
Dati, tahimik.
Ngayon, may tawanan.
May amoy ng pritong isda sa umaga.
May halaman sa bintana.
May tsinelas ni Marian sa tabi ng pinto.
At may dahilan na akong umuwi nang maaga.
Ngunit isang araw, nakita kong nag-iimpake na naman siya.
Napahinto ako sa may pinto.
— Marian.
Napalingon siya.
— Opo?
— Bakit may bag?
Huminga siya nang malalim.
— Kailangan ko na pong umalis.
Parang may malamig na kamay na humawak sa dibdib ko.
— Akala ko tapos na tayo sa pagtakas.
— Hindi ako tumatakas.
Ngumiti siya nang malungkot.
— Kailangan kong tumayo sa sarili kong mga paa. Hindi pwedeng habang buhay akong nasa bahay mo, Ian.
Hindi niya ako tinawag na Sir.
Iyon pa lang, alam kong seryoso siya.
— Ano’ng balak mo?
— Magtatrabaho ako. Mag-aaral ulit kapag nakaipon. Pangarap ko pa rin pong magnegosyo ng maliit na karinderya.
Napatingin ako sa kanya.
Noon pa man, iyon ang pangarap niya.
Isang maliit na karinderyang may lutong bahay.
Sabi niya noon, kapag natuloy iyon, libre raw ako sa unang linggo.
Pagkatapos daw, may bayad na dahil hindi raw ako special habang buhay.
— Tutulungan kita.
Umiling siya.
— Hindi. Gusto kong gawin ito nang sarili ko.
Masakit marinig.
Pero naintindihan ko.
Kung mahal ko siya, hindi ko siya dapat ikulong sa bahay na ipinagawa ko para sa pangarap naming dalawa.
Kailangan ko siyang hayaang buuin ang sarili niya.
Kahit nangangahulugan iyon na matututo akong maghugas ng sarili kong plato.
At iyon ang pinakamasakit sa lahat.
Pagkalipas ng anim na buwan, ibang Marian na ang nakita ko.
Hindi na siya kasambahay.
May maliit siyang kainan sa isang mataong lugar.
Simple lang iyon.
May apat na mesa.
May karatulang sulat-kamay.
Lutong Bahay ni Maria
Natawa ako nang makita ang pangalan.
— Bakit Maria?
— Para hindi halatang ako.
— Marian, ikaw mismo ang nagluluto sa harap.
— Hayaan mo na. Branding ito.
Araw-araw akong dumadaan doon pagkatapos ng duty.
Minsan bumibili ako ng pagkain.
Minsan nagpapanggap akong gutom kahit kakakain ko lang.
Minsan naman pinapagalitan niya ako.
— Ian, pangatlong ulam mo na ‘yan.
— Supporting local business.
— Supporting high cholesterol ka.
Dumami ang customer niya.
Hindi dahil sa akin.
Kundi dahil magaling siyang magluto.
Masarap ang pagkain niya.
Pero higit sa lahat, may puso ang bawat putahe.
Isang gabi, isinara niya ang kainan nang mas maaga.
— Bakit ang aga?
— May pupuntahan tayo.
— Saan?
— Sa bahay mo.
Kinabahan ako.
Pagdating namin sa bahay, napansin kong may ilaw sa hardin.
Naroon ang parents ko.
Ang kapatid ko.
Si Aling Belen.
Pati si Mang Temyo.
Lahat nakangiti.
Napatingin ako kay Marian.
— Ano ito?
Namula siya.
— Hindi ko alam paano sisimulan, kaya sila na lang ang tinawag ko para may witness.
Kinabahan ako lalo.
Lumapit siya sa akin.
Hawak niya ang isang maliit na kahon.
— Ian, apat na taon kitang minahal nang may kasamang takot. Ilang buwan kitang minahal habang binubuo ko ulit ang sarili ko. Ngayon, gusto kitang mahalin nang buo. Hindi bilang kasambahay mo. Hindi bilang taong may utang sa’yo. Kundi bilang babaeng pipili sa’yo araw-araw.
Binuksan niya ang kahon.
Walang singsing.
May susi.
— Susi ito ng maliit kong kainan. Gusto kong ikaw ang unang taong bibigyan ko. Hindi para angkinin mo ang pangarap ko. Kundi para maging parte ka nito.
Hindi ko napigilang ngumiti.
— Marian De Vera, ikaw ba ang nagpo-propose?
Napamulagat siya.
— Hindi! Susi lang ‘yan!
Sumingit si Aling Belen.
— Hija, proposal na ‘yan! Kulang na lang lumuhod ka!
Nagtawanan ang lahat.
Hinawakan ko ang kamay ni Marian.
Mula sa bulsa ko, inilabas ko ang singsing na matagal ko nang dala.
Nanlaki ang mga mata niya.
— Ian…
Lumuhod ako sa harap niya.
— Noon, pinangarap kong ipatayo ang bahay na ito para sa atin. Pero natutunan ko na hindi pala bahay ang bumubuo ng tahanan. Tao. Patawad kung matagal akong nagalit. Patawad kung hindi kita pinakinggan. At salamat dahil bumalik ka kahit hindi madali.
Nangingilid ang luha niya.
— Marian, hindi kita hihilinging kalimutan ang nakaraan. Gusto ko lang tayong gumawa ng bagong alaala. Papayag ka bang maging asawa ko?
Umiyak siya.
Tumawa.
Pagkatapos ay tumango.
— Oo.
Pumalakpak ang lahat.
Si Aling Belen ang pinakamalakas.
— Sa wakas! Hindi na ako aasa sa season two!
Tinulungan ko siyang isuot ang singsing.
Yumakap siya sa akin.
Sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, wala nang takot sa yakap namin.
Wala nang kasinungalingan.
Wala nang lihim.
Pagkalipas ng isang taon, ikinasal kami sa isang simpleng seremonya.
Hindi marangya.
Walang labis na dekorasyon.
May mga bulaklak sa hardin.
May paborito niyang pagkain.
At may mga taong tunay na nagmahal sa amin.
Sa reception, tumayo si Aling Belen para magbigay ng speech kahit walang nagbigay sa kanya ng mikropono.
— Bilang saksi sa love story na ito, masasabi kong ang tunay na pag-ibig ay parang labada. Kahit madungisan, basta kuskusin nang tama, puwedeng pumuti ulit!
Nagtawanan ang lahat.
Si Marian ay napahawak sa noo.
— Bakit natin siya inimbitahan?
— Dahil mahal mo siya.
— Hindi ko sinabi iyon.
— Pero halata.
Ngumiti siya.
— Ikaw talaga.
Hinawakan ko ang kamay niya.
— Mahal kita.
Tumingin siya sa akin.
Sa mga mata niyang minsang puno ng takot, ngayon ay kapayapaan na ang naroon.
— Mahal din kita.
At sa bahay na minsang malamig at tahimik…
May tumubong hardin.
May amoy ng lutong bahay.
May tawanan sa kusina.
May babaeng dating kasambahay.
May lalaking dating sugatan.
At may pag-ibig na minsang nasira…
Ngunit muling binuo.
Mas matatag.
Mas totoo.
Mas masaya.